Deze blog komt van Therese Klok, eigenaar van The Right Trace

Er is momenteel veel aandacht voor social-media gebruik door docenten. Met name Engeland en Schotland nemen het onderwerp erg serieus. De Schotse onderwijsbond laat in een statement weten dat ze vind dat docenten te ‘familliar’ (vriendschappelijk) doen met leerlingen en heeft officiële social network richtlijnen in ontwikkeling. Vandaag kwam the Guardian met een mooi artikel. Een korte zoektocht op internet, en emailrondje naar scholen in Rotterdam leverde weinig informatie op. Vat Nederland dit mogelijke probleem te licht op?

Gelukkig gebruiken sommige docenten gewoon hun gezond verstand. De docerende vrienden die in mijn Facebook-kring verkeren zeggen allemaal duidelijk NEE op de vraag of ze online bevriend zijn met leerlingen. “Nee, omdat het pedagogisch niet verantwoord is”, zegt de wiskunde-docent. “Nee, maar wel met personen die inmiddels volwassen zijn en 10 jaar geleden in mijn klas zaten”, zegt de basisschool-leraar. “Nee, maar wel op LinkedIn”, zegt de docent van de Herman Brood academie.

Zij hebben geen protocol nodig, maar veel leraren weten eigenlijk niet goed hoe het werkt, hoe ze hun profiel kunnen beveiligen, dat ‘send’ direct real-time plaatsing betekent en dat fouten lastig te herstellen zijn.

In Nederland wordt er vooral gefocust op de goede kanten van het gebruik van social media. Opleidingsinstituten willen ook een innovatief imago handhaven en het gebruik van social media in de onderwijsprogramma’s draagt daaraan bij. Maar er kleven natuurlijk ook de nodige nadelen aan:

* Er bestaat een risico dat de leerling de informatie misbruikt, dit kan schade brengen aan de reputatie van de docent en van diens school.
* Dit kan ook de positie van de docent ondermijnen in gesprekken met ouders bv. Als docent dien je toch een bepaald overwicht te hanteren en het goede voorbeeld te geven.
* Je kan niet met droge ogen voor de gevaren van alcohol- en drugsgebruik waarschuwen, terwijl je online met rode ogen en een fles aan je mond, te vinden bent.

Cyberbullying

De beschikbare informatie maakt docenten ook kwetsbaar voor cyberbullying, of cyberbaiting. Dit laatste is het fenomeen waarbij een docent opzettelijk in de klas wordt gepest tot hij ‘breekt’ en boos wordt. De ‘breakdown’ wordt (uiteraard) gefilmd, zonder de voorafgaande pestpartij, en eindigt op internet. Onnodig te zeggen dat dit afschuwelijk is, het verbieden van mobieltjes in de klas is blijkbaar niet voldoende. http://tvnz.co.nz/national-news/schools-told-get-wise-cyber-baiting-4551040/video

Cyberpesten gebeurt niet alleen tussen leerlingen onderling, maar ook van docenten naar leerlingen en vice versa. Ook ouders hebben er een handje van, zo blijkt uit diverse artikelen. En het maakt niet uit of het om kleine of grote scholen gaat, op het platteland of in de stad, basis- of voortgezet onderwijs.

Research carried out by the University of Plymouth found parents were responsible for a quarter of the abuse suffered by teachers. One head teacher suffered a breakdown and had suicidal thoughts after a “prolonged and aggressive” internet campaign staged by a parent.

http://tvnz.co.nz/national-news/schools-told-get-wise-cyber-baiting-4551040/video

Andersom gebeurt ook: docenten die leerlingen online verleiden tot het delen van gevoelige informatie en persoonlijke foto’s; kortom bad oldfashioned grooming. Maar deze personen zouden dit zonder toegang tot sociale media waarschijnlijk ook doen. Dit soort gedrag staat los van het bestaan van Twitter, MySpace en Facebook etc. Vorig jaar zijn er 43 zaken voor de Engelse ‘General Teaching Counsil‘ gebracht, een soort ‘tuchtcollege’ voor docenten in Engeland. Van deze docenten kregen er 18 een voorwaardelijke maatregel en 14 werden er geschorst. In totaal werden er 336 zaken aangebracht, dus in het gros van de zaken was er volgens de Council geen sprake van onacceptabel professioneel gedrag.

De methode van pesten is wellicht nieuw, maar de gevolgen voor het slachtoffer (docent en leerling) zijn klassiek: gevoelens van depressie en isolatie. Publieke bewustwording van dit fenomeen, en actie vanuit de school in plaats van het weg te poetsen zou een oplossing kunnen zijn. Dat en een duidelijk social media protocol.

Code of verboden?

Youngworks geeft ook al aan dat een totaal-verbod niet nodig zou zijn: Het advies dat docenten helemaal niets over hun privéleven via social media kanalen mogen verspreiden zetten lijkt wat overdreven. Docenten zijn ten slotte ook gewoon mensen met vrienden die communiceren via sociale netwerken.

In het Guardian-artikel wordt dan ook geadviseerd om je prive-profiel prive te houden; dus voor vrienden en niet voor leerlingen. Maar om als school een Facebook of ander online profiel aan te maken, en op die manier informatie te delen, die niet alleen need to know, maar ook nice to know is. Het CNV geeft hetzelfde advies:

Het CNV raadt aan om de privéaccount af te schermen en die alleen met vrienden te delen. De regels voor het gebruik van sociale media zouden niet anders moeten zijn dan die in het echte leven. Seksuele intimidatie, bedreigingen, scheldpartijen of filmpjes waarin andere leerlingen worden gekleineerd, zouden door scholen niet moeten worden geaccepteerd.

Hetzelfde geldt voor dreigtweets, maar die worden toch al niet licht opgevat door de politie, ongeacht wat de school ervan vindt.

Voor docenten die bang zijn populariteit te verliezen of jongeren te kwetsen door ze niet als vrienden te accepteren zou zo’n officiële richtlijn ook een uitkomst kunnen zijn: het is een duidelijke grens, zonder persoonlijk gezichtsverlies. Het PPSI heeft een informatieblad met do’s en don’t aangaande afspraken over het gebruik van digitale media, met voorbeelden van regels voor personeel van onderwijsinstellingen. Dit is echter niet makkelijk online te vinden, maar moet speciaal aangevraagd worden: niet echt toegankelijk dus.

Enkele richtlijnen uit het protocol van het CNV, dat in eerste instantie bedoeld is om de discussie aan te zwengelen over dit onderwerp, om het grijze gebied van sociale media wat meer zwart-op-wit te krijgen:

*Medewerkers van de school delen kennis en andere waardevolle informatie,
*Medewerkers van de school publiceren geen vertrouwelijke informatie op social media,
*Ga niet in discussie met een leerling of ouder op social media.
Hoofdregel aangaande verantwoordelijkheid; het gedrag van leraren op Hyves, Facebook, Youtube en Twitter wijkt niet af van wat in de klas of op school gebruikelijk is.
*Foto’s of filmpjes op van leraren op vakantie of in beschonken toestand op een feest,
*Tweets van leraren die eindigen met ‘…en nu wel aan je huiswerk. Laterzz XXX…’,
*Te populair taalgebruik en schuttingtaal.

Hier is het laatste woord vast nog niet over geschreven. Of getwitterd.